U ontvangt deze folder omdat u al langere tijd last heeft van buikpijn. Wanneer pijn onder in de buik langer dan drie maanden aanhoudt en uw dagelijks functioneren beïnvloedt, spreken we van chronische buikpijn. In deze folder leest u wat chronische buikpijn is, welke onderzoeken mogelijk zijn en welke behandelingen of ondersteunende maatregelen kunnen helpen.

In het kort

• De gynaecoloog bespreekt uw klachten uitgebreid met u.
• Daarna volgt meestal lichamelijk en gynaecologisch onderzoek.
• Vaak wordt aanvullend een echo gemaakt en soms bloed- of urineonderzoek.
• In sommige gevallen is een kijkoperatie (laparoscopie) nodig.
• Bij veel vrouwen wordt geen duidelijke lichamelijke oorzaak gevonden.
• De zorg richt zich daarom niet alleen op onderzoek en medicatie, maar ook op pijneducatie en het leren omgaan met chronische pijn.
• Vaak is samenwerking met andere zorgverleners zinvol.

Wat is chronische buikpijn?

Chronische buikpijn is pijn onder in de buik die langer dan drie maanden bestaat en voortdurend of wisselend aanwezig is. Dit is iets anders dan menstruatiepijn (dysmenorroe) of diepe pijn bij gemeenschap (diepe dyspareunie). Bij chronische buikpijn speelt vaak niet één enkele oorzaak een rol, maar een samenspel van lichamelijke, neurologische en psychosociale factoren.

Bij wie komt chronische buikpijn voor?

Chronische buikpijn kan op alle leeftijden voorkomen. Veel vrouwen hebben weleens buikpijn, maar bij chronische buikpijn houdt de pijn aan en kan deze het dagelijks leven, werk en sociale activiteiten verstoren.

Welke klachten kunt u hebben?

Pijn
De pijn kan:

• zeurend, krampend, stekend of bonkend zijn
• continu of in aanvallen optreden
• uitstralen naar rug, benen of bovenbuik
• onvoorspelbaar verlopen.

Andere lichamelijke klachten
Chronische buikpijn gaat vaak samen met:

• een opgeblazen gevoel
• verergering bij plassen, ontlasting, menstruatie of seks
• andere chronische klachten zoals lage rugpijn, hoofdpijn, spierpijn of vermoeidheid
• pijn van de buikwand (spieren of zenuwen).

Psychische en sociale gevolgen
Langdurige pijn kan leiden tot:

• sombere of angstige gevoelens
• vermoeidheid en concentratieproblemen
• beperkingen in werk, relaties en seksualiteit
• gevoelens van machteloosheid of onbegrip.

Deze gevolgen zijn geen oorzaak van de pijn, maar kunnen de pijnbeleving wel versterken.

Onderzoek bij chronische buikpijn

Gesprek en lichamelijk onderzoek
De arts bespreekt met u uw klachten, het beloop, evt. andere lichamelijke of psychische klachten en de invloed van de pijn op uw dagelijks leven. Daarna volgt onderzoek van de buik en een inwendig gynaecologisch onderzoek. Soms worden kweken afgenomen.

Aanvullend onderzoek

Afhankelijk van uw klachten kan aanvullend onderzoek plaatsvinden:

• vaginale echo
• bloed- of urineonderzoek
• op indicatie aanvullende beeldvorming (MRI of CT)
• verwijzing naar andere specialisten.

Kijkoperatie (laparoscopie)

Soms kan er een laparoscopie worden voorgesteld. Een laparoscopie is een operatie onder algehele narcose waarbij de gynaecoloog in de buik kijkt. Bij de meeste vrouwen wordt bij de laparoscopie geen verklaring voor de pijn gevonden. Sommige vrouwen zijn gerustgesteld als ze weten dat alles er goed uitziet; hun klachten kunnen dan verminderen of zelfs helemaal verdwijnen. Soms worden afwijkingen gezien die de pijn niet verklaren.

Tijdens de kijkoperatie beoordeelt de gynaecoloog onder andere:

• baarmoeder, eileiders en eierstokken
• blindedarm
• verklevingen
• delen van de darmen en bovenbuik.

Belangrijk om te weten:

• Het verwijderen van verklevingen vermindert chronische buikpijn niet.
• Veel gevonden afwijkingen zijn toevalsbevindingen.

Behandeling van chronische buikpijn

Huidige visie op chronische pijn
Recente wetenschappelijke inzichten laten zien dat chronische buikpijn vaak het gevolg is van een veranderd pijnsysteem, waarbij het lichaam gevoeliger is geworden voor pijnprikkels. Hierbij spelen zowel lichamelijke als mentale en sociale factoren een rol. Daarom adviseren huidige richtlijnen een biopsychosociale benadering.

Algemeen

Soms verminderen klachten wanneer duidelijk is dat er geen ernstige aandoening is. Bij anderen blijft de pijn bestaan. Pijn is altijd echt, ook als er geen duidelijke oorzaak wordt gevonden. Bespreek uw zorgen, verwachtingen en gevoelens met uw arts.

Leefstijl, beweging en ontspanning

Bewezen helpend bij veel vrouwen:

• fysiotherapie (bijvoorbeeld gericht op buikwand en bekkenbodem)
• ontspanningsoefeningen, yoga of ademhaling
• warmte (kruik, warme douche)
• regelmatig bewegen of sporten.

Beweging kan het zelfvertrouwen vergroten en de pijnbeleving gunstig beïnvloeden.

Medicatie

• Hormonale behandeling kan helpen bij cyclusgebonden klachten
• Pijnstillers werken vaak beter wanneer ze regelmatig worden ingenomen

Uw arts bespreekt samen met u de voor- en nadelen.

Multidisciplinaire aanpak (buikpijnteam)

Uit recente onderzoeken blijkt dat vrouwen met chronische buikpijn vaak meer baat hebben bij een multidisciplinaire aanpak dan bij behandeling vanuit één specialisme. Dit kan betekenen dat de gynaecoloog samenwerkt met:

• fysiotherapeut
• psycholoog
• maatschappelijk werker
• diëtist
• seksuoloog
• pijnspecialist
• andere medisch specialisten indien nodig.

Deze aanpak richt zich op:

• verminderen van pijn
• verbeteren van functioneren
• vergroten van regie over het dagelijks leven.

Psychologische begeleiding betekent niet dat de pijn psychisch is, maar helpt bij het omgaan met de gevolgen van langdurige pijn.

Operatie

Soms wordt in het behandeltraject een operatie overwogen, bijvoorbeeld het verwijderen van de baarmoeder.

• Bij een deel van de vrouwen helpt dit
• Bij veel vrouwen blijft de pijn bestaan.

Daarom wordt een operatie altijd zorgvuldig afgewogen.

Tot slot

Chronische buikpijn is een complexe en belastende aandoening. Niet altijd is er een duidelijke oorzaak of eenvoudige oplossing. De behandeling richt zich steeds meer op het verminderen van klachten, verbeteren van functioneren en kwaliteit van leven.

Referenties (geactualiseerd)

• Houtveen, J. De dokter kan niets vinden. Bert Bakker, 2009
• Winter, F. De pijn de baas. RuitenbergBoek, 2000
• Internationale en Europese richtlijnen chronische bekkenpijn (biopsychosociale en multidisciplinaire benadering)
• Stichting Pijn-Hoop is een patiëntenorganisatie voor mensen met chronische pijn

Bron: © NVOG